Deze ochtend stuitte ik op een stukje op de NOS website, dossier: missie Afghanistan, achtergronden >embedded in Afghanistan. Het is een artikel van journalist Jeroen de Jager (aardige collega: zegt me goedendag en geeft me een hand). Maar bij zijn visie schud ik mijn hoofd. Want, wat schrijft hij bij acht vragen en antwoorden over embedded journalistiek? ‘Er is tot nu toe één journalist geweest die naar eigen zeggen ‘unembedded’ in Uruzgan heeft gereisd. Voor zijn eigen bescherming had hij een privé-legertje van zo’n 200 man Afghanen samengesteld. In Uruzgan zelf stond hij onder bescherming van gouverneur Munib. Zijn bewegingsvrijheid was ook in deze situatie heel beperkt.‘ Ik neem aan dat Jeroen het over mij heeft.
Maar beste Jeroen, waarom roep je zoiets? Check het even! Bij de NOS hebben ze echt wel mijn telefoonnummer.
Voor de duidelijkheid Jeroen: Ik heb bij één reis in het gastenverblijf van Munib geslapen. Waarom? Omdat er geen reguliere hotels in de hele provincie zijn. (de laatste reis sliep ik weer ergens anders) Vanuit daar werkte ik. Munib heeft me toen geen strobreed in de weg gelegd. Sterker. Hij was er tijdens mijn verblijf vaak niet. Ik stond dan ook niet onder zijn bescherming. Daarbij, ik kon praten met slachtoffers van de bombardementen (die mag jij niet spreken) en tegenstanders van de buitenlandse aanwezigheid (mag jij ook niet mee babbelen). Ik kon de slechte veiligheidsituatie constateren (talloze burgers wezen mij daarop) en vaststellen dat de (weder)opbouw vooral mondeling wordt beleden (de winkeliers die hun eigen PRT-project moesten betalen bv, die worden echt niet aan jou voorgesteld). Ontheemden door het oorlogsgeweld in Uruzgan, zoals op de foto, daar stopt het gepantserd voertuig (waarmee jij wordt rondgereden) niet voor.
De tweehonderd bewakers waren voor de trip van Kandahar naar Tarin Kowt omdat die weg ondanks de ISAF-aanwezigheid erg gevaarlijk is. Met minder willen ze niet reizen. Ik had de 200 niet om me heen lopen in Uruzgan.
Ik schrijf dit omdat een paar weken geleden in het media-programma ‘De Leugen regeert’ RTL-collega Conny Mus ook al een opmerking in die trant maakte. ( ‘Ach die Karskens…’*) Conny heeft ook mijn gegevens, maar ging wellicht net als Jeroen af op de woorden van de Defensie-voorlichting die een hekel heeft aan persmuskieten die bedrog doorzien.
Kijk, jongens, ik wil best aannemen dat jullie unembedded werken in Uruzgan te gevaarlijk vinden. Dat mag. Maar laat je niet voor het karretje spannen van Defensie. Projecteer je eigen angst niet op mij door te stellen dat degene die niet aan het handje van Defensie meeloopt, óók niet vrijuit kan werken. Embedded journalisten, worden gecensureerd en mogen niet vrij nieuws vergaren. Als unembed is er niemand die mijn berichten screent en ik kan interviewen zonder de hete adem van een voorlichter in mijn nek.
Het is allemaal een kwestie van beroepseer.
* Mijn protest dat dergelijke stemmingmakerij enige nuance behoeft, werd door het programma niet ontvankelijk verklaard. Ook de redactie van de De Leugen Regeert is zich niet bewust van de tendens binnen de Nederlandse journalistiek om zich rond de Uruzgan-verslaggeving steeds meer ‘horig’ op te stellen. En die niet doorheeft dat er een bewuste lastercampagne bestaat tegen onafhankelijke journalistiek uit die provincie en de mogelijke consequentie niet wil inzien.